CÁC XÉT NGHIỆM DÙNG TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH KHỚP


CÁC XÉT NGHIỆM DÙNG TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH KHỚP
                                                 

Trong thực hành lâm sàng, sự kết hợp một cách chặt chẽ giữa triệu chứng chủ quan,

triệu chứng khách quan và các kết quả xét nghiệm có ý nghĩa quan trọng trong chẩn

đoán, chẩn đoán phân biệt, đánh giá mức độ, sự tiến triển, giai đoạn bệnh của các bệnh

khớp. Có nhiều loại xét nghiệm được sử dụng như xét nghiệm máu, nước tiểu, dịch

khớp, xét nghiệm miễn dịch và các xét nghiệm đặc biệt khác.

Kết quả xét nghiệm cần được phân tích đầy đủ và được đánh giá đúng mức, xét

nghiệm có giá trị khi có độ nhậy và độ đặc hiệu cao. Giá trị của các xét nghiệm

khác nhau tùy thuộc bệnh và giai đoạn bệnh. Một số xét nghiệm có ý nghiã xác

định tiêu chuẩn chẩn đoán, đánh giá mức độ hoạt động của quá trình viêm, đánh

giá kết quả của các biện pháp điều trị.

1. Các xét nghiệm chung.

Bệnh khớp và các biện pháp điều trị bệnh khớp đều có thể ảnh hưởng chung đến

chức năng các cơ quan trong cơ thể. Các xét nghiệm chung nhằm phát hiện, đánh

giá những thay đổi chức năng của nhiều cơ quan ở bệnh nhân bị bệnh khớp. 1.1. Xét nghiệm huyết học:

Xét nghiệm máu toàn bộ bao gồm: số lượng hồng cầu, hemoglobin, hematocrit, số

lượng bạch cầu, công thức bạch cầu, số lượng tiểu cầu là những xét nghiệm cơ bản

trong các bệnh khớp. Các xét nghiệm này không những dùng trong chẩn đoán,

theo dõi bệnh khớp mà còn phát hiện tình trạng thiếu máu, nguyên nhân thiếu máu

do bệnh và do tác động của các biện pháp điều trị. Thiếu máu huyết tán do phản

ứng miễn dịch trong bệnh luput ban đỏ hệ thống, thiếu máu trong viêm khớp dạng

thấp, xơ cứng bì hệ thống được gọi là thiếu máu do các bệnh mãn tính, trong tình

trạng này hồng cầu có hình dạng và nồng độ hemoglobin bình thường (thiếu máu

đẳng sắc). Thiếu máu trong chảy máu tiêu hoá do tai biến của các thuốc chống

viêm giảm đau không steroid thì thể tích hồng cầu nhỏ, nhược sắc. Thiếu máu

nhược sắc do thiếu sắt, điều trị bằng methotrexate có thể dẫn đến thiếu máu hồng

cầu lớn. Xét nghiệm huyết học rất quan trọng để xác định có hay không tình trạng

nhiễm độc thuốc hay các biến chứng của bệnh khớp.

Những thay đổi về huyết học có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định việc kê

đơn và chăm sóc bệnh nhân, ví dụ: có thể dễ bị chảy máu khi số lượng tiểu cầu

thấp, hoặc dễ bị nhiễm khuẩn khi số lượng bạch cầu thấp. Bệnh nhân thiếu máu

thường có các biểu hiện mệt mỏi và giảm khả năng gắng sức.

1.2. Xét nghiệm nước tiểu:

Xét nghiệm nước tiểu là những xét nghiệm có giá trị, dễ làm và giá thành rẻ. Định lượng protein, đếm tế bào có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán luput ban đỏ hệ

thống (SLE). Các xét nghiệm này dương tính với tỉ lệ cao trong viêm cầu thận do

luput. Protein niệu là một trong các tiêu chuẩn chẩn đoán luput ban đỏ hệ thống.

Khi có protein niệu dương tính (+), cần định lượng protein niệu/24 giờ.

Xét nghiệm nước tiểu được dùng theo dõi tác dụng phụ của thuốc điều trị như

muối vàng, penixillamine trong viêm khớp dạng thấp, vì các thuốc có thể gây tổn

thương thận: protein niệu (+), đái ra máu (khi dùng muối vàng). Protein niệu dạng

vết, hoặc vừa phải cần phải giảm liều thuốc, protein niệu nhiều cần phải ngừng

thuốc và cần sinh thiết thận để tìm hiểu mức độ tổn thương mô bệnh học thận.

1.3. Xét nghiệm sinh hoá máu:

. Xét nghiệm sinh hoá máu là những xét nghiệm cần thiết bao gồm: xét nghiệm

chức năng gan, chức năng thận, chuyển hoá muối, các chất điện giải. Hầu hết các

thuốc đều được chuyển hoá tại gan và bài tiết qua thận và những biểu hiện nhiễm

độc sớm có thể phát hiện qua các xét nghiệm sinh hoá. Độc tính có thể được phản

ánh bằng giảm albumin máu, tăng các chỉ số xét nghiệm men gan như: alanine

amino transferase (ALT) và asparate amino transferase (AST) hoặc tăng urê và

creatinin máu. Ví dụ: tăng ALT, AST ở bệnh nhân điều trị viêm khớp dạng thấp

bằng methotrexate là chỉ tiêu quan trọng đánh giá tình trạng nhiễm độc gan. Khi

đó cần phải giảm liều, hoặc thậm trí ngừng thuốc.

. Tăng nồng độ axit uric máu có giá trị trong chẩn đoán bệnh Gút nhất là ở nam giới. Tăng axít uric máu là nguyên nhân sinh bệnh Gút và hình thành sỏi thận do

lắng đọng muối urat natri ở đài bể thận hoặc viêm khe thận do lắng đọng muối urat

natri ở tổ chức khe thận. Những tổn thương thận nêu trên có thể dẫn đến xơ hoá

thận và suy thận.

Tăng axít uric máu thoáng qua thường gặp ở bệnh nhân có tăng urê máu có thể gây

bệnh Gút thứ phát. Ngược lại ở một số bệnh nhân Gút nồng độ axít uric máu có

thể trong giới hạn bình thường.

. Các xét nghiệm: creatine phosphokinase (CPK) và aldolase được dùng trong

chẩn đoán và theo dõi bệnh nhân bị viêm đa cơ (polymyositis) hoặc viêm da-cơ

(dermato myositis). Nồng độ CPK, aldolase tăng cao và kéo dài gặp trong viêm

cơ, xét nghiệm này có giá trị trong việc chỉ định điều trị và theo dõi diễn biến

bệnh. Ngoài ra CPK và aldolase tăng trong các tình trạng tổn thương cơ do chấn

thương, rách hoặc hoại tử cơ (tiêm bắp, tập luyện quá mức, hoặc nhồi máu cơ).

Lactate dehydrogenase và AST có thể tăng trong bệnh cơ.

2. Các xét nghiệm huyết thanh thường dùng.

- Tự kháng thể (autoantibodies): tự kháng thể là globulin miễn dịch trực tiếp phản

ứng với các protein bình thường hoặc các thành phần tế bào cơ thể. Chúng có thể

phản ứng với các protein hoà tan trong huyết thanh như kháng thể kháng globulin

miễn dịch (yếu tố thấp) hoặc kháng các thành phần tế bào như kháng thể kháng

bào tương, kháng thể kháng nhân (antinuclear antibody). - Tự kháng thể thường gặp trong viêm khớp dạng thấp, luput ban đỏ và các bệnh

tổ chức liên kết lan toả. Thường chỉ định các xét nghiệm này trong các bệnh nhân

có các biểu hiện của bệnh hệ thống.

2.1. Yếu tố thấp (Rheumatoid factor):

Yếu tố thấp là tự kháng thể kháng trực tiếp globulin miễn dịch. Yếu tố thấp

thường thấy trong viêm khớp dạng thấp là tự kháng thể IgM. Tự kháng thể này

trực tiếp kháng phần cố định của IgG, phát hiện bằng phản ứng ngưng kết dùng

nhựa latex. Trong xét nghiệm này, hạt nhựa latex được phủ bằng IgG và phản ứng

với huyết thanh của bệnh nhân. Nếu có mặt yếu tố thấp IgM sẽ xảy ra ngưng kết

với nhựa latex đã phủ IgG. Hiệu giá kháng thể được đánh giá bằng độ pha loãng

huyết thanh.

Yếu tố thấp không có giá trị đặc hiệu chẩn đoán viêm khớp dạng thấp vì có thể (+)

ở một số bệnh nội khoa khác. Yếu tố thấp (+) ở 80% số bệnh nhân viêm khớp

dạng thấp, nhưng ở giai đoạn sớm nhiều bệnh nhân yếu tố thấp âm tính. Yếu tố

thấp (+) là một trong những tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp dạng thấp theo tiêu

chuẩn của Hội thấp khớp học Mỹ.

Yếu tố thấp dương tính với hiệu giá cao có liên quan với mức độ hoạt động của

quá trình bệnh, hình thành các ổ khuyết xương và các biểu hiện lâm sàng ngoài

khớp. Yếu tố thấp không thay đổi dưới tác dụng của các biện pháp điều trị, do đó

không cần phải xét nghiệm thường xuyên trừ khi có đợt thuyên giảm của bệnh. Nhiều bệnh khớp khác và các bệnh nội khoa như: viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn,

lao, cốt tủy viêm, nhiễm virus và bệnh gan mãn tính cũng có tỉ lệ yếu tố thấp

dương tính khá cao.

2.2. Kháng thể kháng nhân (antinuclear antibody: ANA)

Kháng thể kháng nhân thường dương tính trong các bệnh khớp, kháng thể kháng

nhân không có giá trị chẩn đoán đặc hiệu các bệnh tổ chức liên kết. Trong bệnh

luput ban đỏ hệ thống kháng thể kháng nhân dương tính với tỉ lệ cao (khoảng 99%

số bệnh nhân). Trong các bệnh: xơ cứng bì hệ thống, hội chứng Sjogren, viêm da

cơ và viêm khớp dạng thấp kháng thể kháng nhân dương tính với tỉ lệ thấp hơn.

Xét nghiệm kháng thể kháng nhân thường tiến hành bằng phương pháp miễn dịch

huỳnh quang gián tiếp, thường được dùng như một xét nghiệm sàng lọc với độ

nhậy cao nhưng độ đặc hiệu thấp, vì có nhiều trường hợp dương tính giả.

Khi hiệu giá kháng thể kháng nhân < 1/80 ít có giá trị chẩn đoán. Tuy vậy khi xét

nghiệm dương tính cần phối hợp với bệnh sử và triệu chứng thực thể để quyết định

chẩn đoán. Kháng thể kháng nhân có ý nghĩa quan trọng nhưng không đặc hiệu

cho chẩn đoán.

Khi hiệu giá kháng thể thấp thì có thể thấy trong các bệnh nhân không có các bệnh

hệ thống.

Nếu kháng thể kháng nhân dương tính, thì cần làm các xét nghiệm đặc hiệu hơn.

Bảng 10. Giá trị của các xét nghiệm tự kháng thể trong bệnh khớp.

Tự kháng thể
Bệnh
Tỉ lệ % (+)
Các xét nghiệm khác
Yếu tố thấp
RF
Viêm khớp dạng thấp
70-80
IgM  anti globulin
Anti - dsDNA
Luput ban đỏ
40-70
Đặc  hiệu  cao,  kháng
nguyên DNA tự nhiên
Anti - ssDNA
Luput  ban  đỏ  do
thuốc
80
Kháng  nguyên  DNA  biến
tính,  70%  trong  luput  ban
đỏ
Anti - Sm
Luput ban đỏ
20- 30
Đặc hiệu cao
Scl - 70
Xơ cứng bì hệ thống
70
Topoisomerase  antigen
SS - A, SS - B
Hội  chứng  Sjogren
70-90
35  -  40%  trong  luput  ban

tiên phát

đỏ
Anti - U, RNP
Bệnh TCLK hỗn hợp
> 95
Hiệu giá rất cao



vi khuẩn, tăng cường thực bào và hạn chế phản ứng viêm. Hệ thống bổ thể có vai

trò quan trọng trong các trạng thái rối loạn đáp ứng miễn dịch như luput ban đỏ và

viêm mạch hệ thống. Khi có sự hình thành phức hợp miễn dịch, hay loại bỏ phức

hợp miễn dịch khỏi cơ thể thường nồng độ bổ thể giảm.

Ba thành phần bổ thể huyết thanh thường được định lượng gồm: C3, C4, định

lượng bằng phương pháp trực tiếp hay gián tiếp và CH5O (bổ thể huyết tán toàn

phần) được định lượng bằng phương pháp sinh học bổ thể toàn phần. Trong các

bệnh khớp nồng độ CH5O, C3, C4, thấp là do sự tiêu thụ bổ thể, sự hoạt hoá phức

hợp miễn dịch. Ít khi giảm nồng độ bổ thể do sự thiếu hụt tự nhiên của các thành

phần bổ thể. Định lượng bổ thể đặc biệt có ý nghĩa trong bệnh luput ban đỏ, trong

bệnh phức hợp miễn dịch, do có liên quan đến tình trạng bệnh. Giảm nồng độ bổ

thể có thể dự báo đợt bùng phát của bệnh, đặc biệt trong tổn thương thận do luput.

2.4. Kháng nguyên HLA:

Kháng nguyên HLA B27 (+) ở 95% số bệnh nhân viêm cột sống dính khớp nhưng

chỉ (+) ở 8-10% dân số, bệnh nhân bị hội chứng Reiter, bệnh nhân bị bệnh cột

sống thể huyết thanh âm tính và bệnh nhân viêm mống mắt cấp tính tỉ lệ (+) từ 60-

80%. Xét nghiệm này không có giá trị chẩn đoán quyết định viêm cột sống dính

khớp nhưng có độ nhậy và độ đặc hiệu cao, xét nghiệm (+) sớm ngay khi viêm

khớp cùng chậu chưa xuất hiện. Xét nghiệm này không dùng để sàng lọc vì nó có

thể (+) ở cả những người không bị bệnh. Các xét nghiệm HLA khác như HLA DR3, HLA DR4 có thể có ý nghĩa trong chẩn đoán một số bệnh khớp. Các xét

nghiệm này thường được chỉ định trong bệnh viêm khớp dạng thấp và thường (+)

trong các tình trạng nặng của bệnh.

3. Xét nghiệm dịch khớp.

Chọc hút dịch khớp và xét nghiệm dịch khớp là biện pháp có giá trị để chẩn đoán

bệnh khớp và theo dõi kết quả điều trị. Bình thường dịch khớp trong suốt, có ít tế

bào, quánh và số lượng dịch ít. Sự thay đổi về màu sắc, thể tích và thành phần tế

bào dịch khớp có giá trị trong chẩn đoán bệnh khớp.

Dựa trên độ trong suốt, màu sắc, dịch khớp được chia làm 4 nhóm:

. Nhóm I : dịch không viêm.

. Nhóm II : dịch viêm.

. Nhóm III: dịch mủ.

. Nhóm IV: dịch máu.

Bảng 11. Tính chất dịch khớp trong các bệnh khớp.


 

Nhóm I
Nhóm II
Nhóm III
Nhóm IV
Độ trong suốt
Trong
Hơi đục
Đục
Máu
Nguồn  gốc
phát sinh dịch
Không  do
viêm
Do viêm
Do nhiễm khuẩn
Do  chấn
thương
Số  lượng  tế
bào/loại tế bào
< 2000/mono
2000  -  20.000
mono, đa nhân
20.000  -
200.000  mono,
đa nhân
Hồng cầu
Các  bệnh
thường gặp
-Thoái  hoá
khớp.
-  Hoại  tử  vô
khuẩn
- VKDT, luput
-  Viêm  khớp
do tinh thể.
- Nhiễm khuẩn.
- Viêm khớp do
tinh thể.
-  Chấn thương.
- Rối loạn chảy
máu.


Cách phân loại này phụ thuộc vào mức độ, tính chất tổn thương và thời điểm chọc

hút, do đó dịch khớp của cùng một bệnh nhân có thể xếp vào các nhóm khác nhau.

Soi kính hiển vi và cấy khuẩn dịch khớp có ý nghĩa quan trọng, tất cả dịch

khớp thuộc nhóm II, III và IV cần được nuôi cấy vi khuẩn, cấy khuẩn dịch khớp

giúp khẳng định chẩn đoán viêm khớp do vi khuẩn, phân loại vi khuẩn và làm

kháng sinh đồ để quyết định kê đơn kháng sinh đặc hiệu.

Soi dịch khớp đếm tế bào, công thức tế bào, tìm tinh thể axit uric và tinh thể

pyrophosphat canxi (hai bệnh khớp do lắng đọng vi tinh thể) phát hiện bằng kính

hiển vi lưỡng chiết quang. Trong trường hợp này các tinh thể có thể tìm thấy trong

các tế bào bạch cầu đa nhân, là một bằng chứng chứng tỏ vai trò của vi tinh thể

trong phản ứng viêm và tiết dịch. Dihydrate pyrophosphat canxi có hình que và

lưỡng chiết quang yếu. Nếu dùng phương pháp nhuộm màu đỏ dihydrat

pyrophosphat canxi dương tính chiết quang màu xanh. Tinh thể monosodium urat

có hình kim nhọn và màu chiết quang âm tính mạnh có màu vàng sáng chói

chuyển màu đỏ. Tinh thể hydroxy apatit đôi khi tìm thấy trong dịch khớp, nhưng

cần phải nhuộm vì tinh thể này không lưỡng chiết quang, tinh thể corticoid có thể

lưỡng chiết quang dương tính hoặc âm tính.

Dịch khớp có máu gặp trong chấn thương, rối loạn chảy máu như: bệnh ưa chảy

máu (hemophilia) hoặc do dùng quá liều thuốc chống đông, khối u, hoặc viêm

màng hoạt dịch lông nốt sắc tố, bệnh khớp do thần kinh.

4. Xét nghiệm phản ứng viêm cấp.

Những phản ứng của cơ thể đối với nhiễm khuẩn hoặc các yếu tố gây viêm khác là

tăng tổng hợp các protein tham gia vào phản ứng của cơ thể. Những protein này

được gọi là các chất phản ứng cấp tính. Nhiều chất phản ứng cấp tính được tổng

hợp tại gan gồm fibrinogen, prothrombin, haptoglobin, CRP (C-reactive-protein),

Amyloid A-protein huyết thanh và các protein khác. Một số protein phản ứng (như fibrinogen) là những thành phần có trong huyết thanh của người bình thường và

tăng cao khi có phản ứng viêm, các protein khác được tổng hợp mới (như CRP)

nồng độ tăng cao trong viêm cấp tính. Các protein phản ứng thường tăng trong

phản ứng viêm cấp, nhưng cũng tăng trong phản ứng viêm mãn tính ở các bệnh

nhân bị bệnh khớp mãn tính. Xác định protein phản ứng bằng cách định lượng trực

tiếp CRP và gián tiếp qua xét nghiệm tốc độ lắng hồng cầu.

Tốc độ lắng hồng cầu là xét nghiệm thông thường để đánh giá protein phản ứng ở

pha cấp tính trong các bệnh khớp. Đây là xét nghiệm đơn giản, có thể tiến hành ở

phòng xét nghiệm, với trang bị tối thiểu và chỉ cần một giờ để các tế bào hồng cầu

lắng xuống và đo cột huyết tương. Phương pháp Westergren dùng ống có phân độ

100 mm để đo tốc độ lắng hồng cầu trong vòng 1 giờ. Tốc độ lắng hồng cầu có

liên quan trực tiếp với lượng protein phản ứng được gan tổng hợp. Nhưng xét

nghiệm này không đặc hiệu, dấu hiệu dương tính có thể gặp ở người không bị

bệnh, hoặc bệnh nhân thiếu máu. Những tình trạng này không liên quan đến các

protein phản ứng.

Định lượng các protein phản ứng có ý nghĩa trong theo dõi diễn biến và mức độ

bệnh khớp. Các xét nghiệm này có giá trị trong viêm khớp dạng thấp, đau nhiều cơ

do thấp, viêm động mạch tế bào khổng lồ, nhưng ít giá trị trong luput ban đỏ hệ

thống và viêm cột sống dính khớp.

Tốc độ lắng hồng cầu là một trong các tiêu chuẩn chẩn đoán đau nhiều cơ do thấp, viêm động mạch tế bào khổng lồ. Thay đổi CRP xuất hiện sớm, tăng nhanh và

cũng trở về bình thường sớm hơn so với tốc độ lắng hồng cầu. Nhưng xét nghiệm

CRP cần thời gian dài hơn và các kỹ thuật phức tạp như: ELISA (enzyme-linked-

immunosorbent assay) hoặc kỹ thuật miễn dịch phóng xạ.

CRP phản ánh tình trạng viêm, CRP tăng cao khi có nhiễm khuẩn, xuất hiện sớm

trước khi có tốc độ lắng hồng cầu tăng.

5. Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.

5.1. Chụp X quang qui ước:

Chụp X quang qui ước là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cơ bản trong các bệnh

khớp. Biến đổi hình ảnh X quang là cơ sở để theo dõi, đánh giá tiên lượng bệnh.

Hình ảnh viêm khớp cùng chậu 2 bên trên phim X quang là một tiêu chuẩn chẩn

đoán bệnh viêm cột sống dính khớp, biến đổi hình ảnh X quang khớp bàn tay là

một tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp dạng thấp của hội thấp khớp Mỹ. Trong các

bệnh: thoái hoá khớp, các bệnh cột sống thể huyết thanh âm tính, loãng xương,

hoại tử vô khuẩn chỏm xương, biến đổi hình ảnh X quang là những triệu chứng

quan trọng giúp cho chẩn đoán.

Biến đổi X quang trong viêm khớp dạng thấp biểu hiện bằng thưa xương cạnh

khớp, có các ổ khuyết xương, hẹp khe khớp, biến dạng và dính khớp.

Thoái hoá khớp có biến đổi sụn khớp, hình ảnh X quang của hẹp khe khớp, thường tổn thương không đối xứng, dày lớp xương dưới sụn, hoặc xơ hoá và hình thành

gai xương. Thoái khớp thường gặp ở các khớp chịu tải nặng như khớp gối, cột

sống thắt lưng, đốt sông cổ nhưng cũng có thể gặp ở các khớp khác như: các khớp

đốt gần, khớp đốt xa của bàn tay.

Chụp X quang có chất cản quang, thường dùng dung dịch iod tiêm trong ổ khớp

để chẩn đoán các nang hoặc các túi thoát vị từ ổ khớp, đứt rách các dây chằng bao

khớp.

5.2. Siêu âm và chụp xạ hình:

Siêu âm trong chẩn đoán các bệnh cơ-xương-khớp là một tiến bộ mới, rẻ tiền và

có thể áp dụng rộng rãi. Thường dùng siêu âm để chẩn đoán u nang bao hoạt dịch

ở khớp gối, đánh giá chức năng tim trong bệnh luput ban đỏ hệ thống, viêm khớp

dạng thấp khi có tràn dịch màng ngoài tim.

Chụp xạ hình (radionuclide imaging hay scintigraphy) cũng được dùng trong chẩn

đoán các bệnh khớp. Có 2 chất đồng vị phóng xạ được dùng đầu tiên là technetium

và gallium. Technetium là chất phóng xạ được sử dụng để chẩn đoán các bệnh

xương, nhưng ở pha sớm nó là một chỉ thị đánh dấu sự di chuyển của dòng máu,

sự vận chuyển dịch từ khu vực các mạch máu và tổ chức. Pha sớm có giá trị đánh

giá tình trạng viêm, vì tăng sự hấp thu phóng xạ ở ổ viêm do các bệnh khớp. Pha

muộn các chất phóng xạ sẽ tập trung tại xương. Nếu có nhiễm khuẩn đồng vị

phóng xạ cho phép nhận biết các cấu trúc bị viêm mà không thể phát hiện được bằng khám lâm sàng, hoặc ổ viêm nằm sâu trong ổ khớp như: ở cột sống, khớp

cùng chậu. Trong các trường hợp này các chất phóng xạ được tập trung tại chỗ

nhiễm khuẩn và thấy có tăng hấp thụ phóng xạ ở khu vực này.

Giá của các xét nghiệm cao, cần phải có các thiết bị đặc biệt nên chỉ được áp dụng

cho các cơ sở nghiên cứu lớn.

5.3. Chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ:

Kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ làm tăng khả năng chẩn đoán

hình ảnh trong các bệnh khớp. Các kỹ thuật này giúp quan sát chi tiết hơn các cấu

trúc ở sâu và phần mềm của cơ thể như cột sống và khớp cùng chậu.

Trong chụp cắt lớp vi tính, máy tính có thể dựng lại hình ảnh giúp cho việc liên

kết giữa xương và phần mềm rõ hơn. Các cấu trúc trước đó chỉ thấy trên trục

ngang, khi dùng 2 bình diện có thể thấy ở mặt phẳng đứng, do đó có thể chẩn đoán

chính xác hơn trong các bệnh: viêm cột sống dính khớp, thoái hoá cột sống, hoại

tử xương và kén ở sâu trong khớp. Khớp háng rất khó thấy tổn thương trên phim X

quang qui ước, nhưng có thể chẩn đoán dễ dàng bằng chụp cắt lớp vi tính.

Chụp cộng hưởng từ cho hình ảnh tương phản rõ nét các tổ chức phần mềm. Vì nó

có độ phân giải cao, đặc biệt có giá trị trong hoại tử xương và tổn thương phần

mềm trong viêm màng hoạt dịch, tổn thương ở các cấu trúc của cột sống và khớp

cùng chậu. Đặc biệt có giá trị trong các bệnh tổ chức cạnh khớp như: đứt rách bao cơ, bệnh đĩa đệm, các gân và dây chằng. Chụp cộng hưởng từ có độ phân giải cao

nên tổn thương tổ chức phần mềm, cột sống và tủy sống có thể được chẩn đoán mà

không cần chụp cản quang.

5.4. Hấp thụ tia X năng lượng kép:

Loãng xương là tình trạng giảm mật độ khoáng của xương dẫn đến xương giòn và

dễ bị gãy. Việc đo mật độ khoáng của xương hay mật độ xương là cần thiết để

chẩn đoán, theo dõi kết quả điều trị bệnh nhân loãng xương. Có nhiều biện pháp

đo mật độ xương: hấp thụ photon đơn, hấp thụ photon kép, hấp thụ tia X năng

lượng kép, chụp cắt lớp vi tính định lượng.

Phương pháp đo độ hấp thu tia X năng lượng kép là xét nghiệm được dùng trong

chẩn đoán mật độ các xương bè của cột sống thắt lưng, khớp háng, xương gót và

đầu dưới xương cẳng tay. Đo mật độ xương cột sống thắt lưng và xương đùi có ý

nghĩa quan trọng, vì gẫy cổ xương đùi và gãy xẹp đốt sống thắt lưng có liên quan

đến tình trạng loãng xương.

Mật độ khoáng của xương có thể đo ở tất cả các bệnh nhân có nguy cơ cao bị

loãng xương và gẫy xương, đặc biệt đối với bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, phụ

nữ sau mãn kinh và bệnh nhân đang dùng corticoid. Theo dõi mật độ xương hàng

năm cho phép đánh giá sự tiến triển của bệnh và đáp ứng với các biện pháp điều

trị.


XÉT NGHIỆM NHANH


Địa Chỉ : 311/2/7 Nơ Trang Long P.13 Q. Bình Thạnh Tp . HCM


Điện Thoại : 0902 87 26 08 - 097 377 26 08

Email : xetnghiemtannoi@gmail.com Yahoo: xetnghiemmau